
Sở hữu quốc tịch thứ hai có thể mở ra nhiều giá trị cho một gia đình: khả năng di chuyển thuận tiện hơn, thêm lựa chọn về giáo dục và nơi sinh sống, mở rộng cơ hội kinh doanh quốc tế hoặc xây dựng một phương án dự phòng cho tương lai. Với nhà đầu tư có tài sản và hoạt động xuyên biên giới, một hộ chiếu thứ hai thậm chí có thể trở thành một phần trong chiến lược dài hạn của cả gia đình.
Tuy nhiên, quốc tịch không chỉ là một cuốn hộ chiếu. Khi trở thành công dân của một quốc gia khác, cá nhân đồng thời thiết lập một quan hệ pháp lý mới với quốc gia đó. Đi cùng quyền lợi có thể là những nghĩa vụ về quốc tịch, quân sự, thuế, giấy tờ hoặc điều kiện duy trì tư cách công dân mà nhiều người chỉ nhận ra sau khi đã hoàn tất quá trình nhập tịch.
Rủi ro hai quốc tịch thực chất đến từ đâu?
Bản thân việc sở hữu hai quốc tịch không phải là một rủi ro tiêu cực. Vấn đề nằm ở chỗ mỗi quốc gia có quyền tự xây dựng luật quốc tịch riêng, và hai hệ thống pháp luật sẽ vận hành theo các nguyên tắc khác nhau.
Một quốc gia có thể cho phép công dân giữ nhiều quốc tịch, trong khi một số quốc gia khác yêu cầu lựa chọn một quốc tịch khi đến độ tuổi nhất định. Có nước cho phép song tịch nhưng vẫn coi người đó hoàn toàn là công dân của mình khi ở trong lãnh thổ quốc gia. Một số hệ thống khác lại gắn quốc tịch với nghĩa vụ quân sự, khai báo tài chính hoặc những trách nhiệm khác.

Ngay tại Việt Nam, Luật Quốc tịch sửa đổi có hiệu lực từ 01/07/2025 quy định rằng, trên lãnh thổ Việt Nam, Nhà nước chỉ công nhận quốc tịch Việt Nam đối với công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài trong quan hệ với cơ quan có thẩm quyền Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế có quy định khác.
Điều này cho thấy một nguyên tắc rất quan trọng: hai hộ chiếu không đồng nghĩa một cá nhân luôn có thể lựa chọn sử dụng quốc tịch nào có lợi hơn trong mọi tình huống.
Có được giữ quốc tịch hiện tại sau khi nhập quốc tịch mới?
Đây là một trong những vấn đề cần kiểm tra đầu tiên trước khi bắt đầu bất kỳ chương trình quốc tịch nào. Không phải quốc gia nào cũng áp dụng cùng một chính sách về dual citizenship – song tịch.
Singapore là ví dụ điển hình. ICA – Cơ quan Di trú và Kiểm soát Singapore – nêu rõ Chính phủ Singapore không cho phép công dân trưởng thành duy trì hai quốc tịch. Người từ 21 tuổi trở lên khi hoàn tất thủ tục nhập quốc tịch Singapore phải thực hiện việc từ bỏ các quốc tịch nước ngoài theo yêu cầu.

Nhật Bản có một cơ chế khác. Theo Điều 11 Luật Quốc tịch Nhật Bản, công dân Nhật tự nguyện nhập quốc tịch nước ngoài sẽ mất quốc tịch Nhật. Với người có nhiều quốc tịch do các hoàn cảnh khác, Luật Quốc tịch cũng quy định cơ chế lựa chọn quốc tịch trong thời hạn nhất định.
Đối với người Việt Nam, cũng không nên hiểu rằng có quốc tịch nước ngoài là tự động mất quốc tịch Việt Nam. Pháp luật hiện hành thừa nhận tình trạng công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài trong những trường hợp phù hợp; tuy nhiên, quyền và nghĩa vụ cụ thể còn phụ thuộc từng hoàn cảnh pháp lý.
Vì vậy, trước khi đánh giá sức mạnh của một hộ chiếu mới, cần xác định rõ mình có thể giữ lại những gì đang có.
Quốc tịch thứ hai có thể tạo thêm nghĩa vụ gì cho gia đình?
Đối với nhà đầu tư có con, đặc biệt là con trai, quyết định về quốc tịch không nên chỉ dựa trên quyền đi lại hay cơ hội học tập. Một số nghĩa vụ có thể chỉ phát sinh khi con bước vào một độ tuổi nhất định, và đến lúc đó việc thay đổi quốc tịch có thể khó hơn đáng kể.
Nghĩa vụ quân sự
Hàn Quốc là một ví dụ cho thấy vì sao vấn đề này cần được đánh giá sớm. Cơ quan Quản lý Nhân lực Quân sự Hàn Quốc xác nhận nam công dân Hàn Quốc có nghĩa vụ quân sự, bao gồm cả một số người có hai quốc tịch.
Đối với nam giới mang hai quốc tịch từ khi sinh, nếu muốn từ bỏ quốc tịch Hàn Quốc trước khi nghĩa vụ quân sự trở thành yếu tố hạn chế, thông thường hồ sơ phải được thực hiện trước ngày 31/03 của năm người đó tròn 18 tuổi. Nếu bỏ lỡ thời hạn, khả năng từ bỏ quốc tịch có thể bị hạn chế cho đến khi nghĩa vụ quân sự được giải quyết, dù pháp luật hiện cũng có cơ chế ngoại lệ trong một số trường hợp.

Điều cần rút ra không phải là nếu có hai quốc tịch thì sẽ phải thực hiện nghĩa vụ quân sự hai lần. Nghĩa vụ này phụ thuộc hoàn toàn vào luật của từng quốc gia, độ tuổi, giới tính, nơi cư trú và những cơ chế miễn hoặc hoãn được áp dụng. Nhưng với gia đình đang cân nhắc lấy quốc tịch thứ hai cho con, đây là câu hỏi nên có lời giải từ sớm.
Một người nhưng có thể tồn tại hai hệ thống giấy tờ
Một vấn đề ít được chú ý hơn là Legal Name Conflict – sự không đồng nhất về tên pháp lý.
Hai quốc gia có thể áp dụng cách ghi họ tên, phiên âm, tên sau kết hôn hoặc thứ tự họ tên khác nhau. Nếu tên trên hai hộ chiếu, tài khoản ngân hàng, giấy chứng nhận cổ phần, bất động sản hoặc hồ sơ thừa kế không hoàn toàn đồng nhất, người sở hữu có thể phải bổ sung tài liệu chứng minh hai danh tính là cùng một người.

Pháp luật Việt Nam sửa đổi năm 2025 cũng đã tính đến vấn đề này: trong một số trường hợp người xin nhập quốc tịch Việt Nam đồng thời được giữ quốc tịch nước ngoài, người đó có thể lựa chọn tên ghép giữa tên Việt Nam và tên nước ngoài.
Đối với gia đình sở hữu tài sản tại nhiều quốc gia, việc thống nhất danh tính pháp lý từ đầu có thể giúp giảm đáng kể những thủ tục phát sinh về sau.
Thuế và tài sản có thay đổi khi có thêm quốc tịch?
Một trong những hiểu lầm phổ biến về rủi ro khi có hai quốc tịch là nếu có hai hộ chiếu thì phải đóng thuế hai lần. Trên thực tế, quốc tịch không phải yếu tố duy nhất quyết định nghĩa vụ thuế. Phần lớn các hệ thống thuế phụ thuộc vào nơi cư trú thuế, nguồn thu nhập, tài sản và các hiệp định tránh đánh thuế hai lần.

Tuy nhiên, vẫn có những ngoại lệ đáng chú ý.
Hoa Kỳ là một trong những ví dụ nổi bật. IRS – Sở Thuế vụ Hoa Kỳ – quy định công dân Mỹ sống ở nước ngoài nhìn chung vẫn phải khai báo worldwide income – thu nhập toàn cầu theo luật thuế Mỹ. Một số người có thể sử dụng Foreign Tax Credit – tín dụng thuế nước ngoài hoặc Foreign Earned Income Exclusion – cơ chế loại trừ một phần thu nhập kiếm được ở nước ngoài, nhưng nghĩa vụ khai báo vẫn cần được đánh giá.
Xem thêm: Tìm hiểu các chương trình định cư Mỹ
Vì vậy, với doanh nhân hoặc gia đình sở hữu công ty, tài khoản ngân hàng, bất động sản và danh mục đầu tư tại nhiều quốc gia, câu hỏi không chỉ là: “Hộ chiếu này miễn visa bao nhiêu nước?”. Mà còn phải là: “Nếu tôi trở thành công dân nước này, cấu trúc thuế và tài sản của gia đình có thay đổi không?”.
Một hộ chiếu rất mạnh về khả năng di chuyển chưa chắc là lựa chọn tối ưu nếu nó tạo ra nghĩa vụ khai báo hoặc quản trị tài sản không phù hợp với kế hoạch dài hạn của gia đình.
Quốc tịch thứ hai có phải là quyền lợi vĩnh viễn?
Quốc tịch thường là một tư cách pháp lý lâu dài, nhưng không nên mặc định rằng sau khi được cấp thì người sở hữu không còn bất kỳ trách nhiệm nào liên quan đến việc duy trì nó.
Một số quốc gia có những quy định đặc biệt đối với công dân sinh ra và sống lâu dài ở nước ngoài. Đan Mạch là ví dụ, với “quy tắc 22 tuổi”, một số công dân Đan Mạch sinh ở nước ngoài và chưa từng cư trú hoặc tạo đủ mối liên hệ với Đan Mạch có thể mất quốc tịch khi đủ 22 tuổi nếu không đáp ứng điều kiện giữ quốc tịch hoặc thực hiện thủ tục phù hợp.

Nhật Bản lại cho thấy một cơ chế khác: việc tự nguyện nhập một quốc tịch nước ngoài có thể làm mất quốc tịch Nhật theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, nhiều hệ thống quốc tịch còn có cơ chế thu hồi hoặc hủy tư cách công dân khi việc nhập tịch được thực hiện dựa trên thông tin gian dối, che giấu yếu tố trọng yếu hoặc những căn cứ khác do pháp luật quy định.
Điều đó không có nghĩa nhà đầu tư nên lo ngại rằng quốc tịch thứ hai có thể bị lấy lại bất cứ lúc nào. Thông điệp đúng hơn là: đừng chỉ tìm hiểu điều kiện để nhận quốc tịch, hãy tìm hiểu cả điều kiện để giữ và sử dụng quốc tịch đó trong dài hạn.
Làm sao lựa chọn quốc tịch thứ hai phù hợp ngay từ đầu?
Một chương trình quốc tịch hấp dẫn không nên chỉ được đánh giá bằng mức đầu tư, thời gian xử lý hoặc số quốc gia miễn thị thực.
Đối với một gia đình có tài sản và hoạt động kinh doanh quốc tế, quyết định nên được nhìn qua nhiều lớp: quốc tịch hiện tại có được giữ hay không, con cái có nghĩa vụ gì, tên và giấy tờ sẽ được đồng bộ ra sao, hệ thống thuế có ảnh hưởng đến tài sản hay doanh nghiệp không và quốc tịch đó có thể được truyền lại cho thế hệ tiếp theo theo điều kiện nào.

Đây cũng là lý do nhà đầu tư nên thực hiện thẩm định trước thay vì chỉ lựa chọn chương trình dựa trên một bảng so sánh hộ chiếu.
AIMS được thành lập tại Singapore từ năm 2006 và hiện có mạng lưới văn phòng tại nhiều thị trường, cung cấp các giải pháp từ di trú tay nghề, đầu tư – kinh doanh đến các chương trình quốc tịch. Với khả năng tiếp cận nhiều thị trường, AIMS có thể hỗ trợ nhà đầu tư nhìn một chương trình quốc tịch trong bối cảnh tổng thể của gia đình, thay vì chỉ nhìn vào quyền lợi của riêng hộ chiếu đó.
Một lựa chọn phù hợp không phải là hộ chiếu mạnh nhất, mà là quốc tịch phù hợp nhất với mục tiêu kinh doanh, tài sản, con cái và kế hoạch sống dài hạn của gia đình.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
1. Có hai quốc tịch có bắt buộc phải từ bỏ quốc tịch Việt Nam không?
2. Có hai quốc tịch có phải thực hiện nghĩa vụ quân sự ở cả hai nước không?
3. Những quốc gia nào không cho phép hai quốc tịch?
4. Có nên lấy quốc tịch thứ hai cho con từ nhỏ không?
Kết luận
Rủi ro hai quốc tịch không phải lý do để từ bỏ ý tưởng sở hữu quốc tịch thứ hai. Ngược lại, đây là những yếu tố cần được hiểu sớm để một quyết định có giá trị hôm nay không trở thành vấn đề phải xử lý nhiều năm sau.
Một hộ chiếu thứ hai có thể mang lại thêm tự do di chuyển, lựa chọn cho gia đình và cơ hội kinh doanh. Nhưng giá trị thực sự chỉ trọn vẹn khi nhà đầu tư hiểu cả quyền lợi lẫn nghĩa vụ đi cùng tư cách công dân mới.
Trước khi lựa chọn chương trình, hãy nhìn xa hơn mức đầu tư và thời gian xử lý. Quốc tịch phù hợp nhất là quốc tịch có thể đồng hành với kế hoạch của gia đình trong nhiều năm – không chỉ là hộ chiếu hấp dẫn nhất ở thời điểm hiện tại.

Bạn đang quan tâm và mong muốn sở hữu quốc tịch thứ hai, vui lòng liên hệ đội ngũ AIMS Việt Nam để nhận tư vấn 1:1 và đánh giá hồ sơ chi tiết trong 5 phút theo số hotline: 088 640 2625 (TP.HCM), 088 888 6898 (HN), hoặc gửi thông tin về mail: vietnam@aims.sg
Bài viết liên quan:




