Lao động Canada: Những quyền lợi cần biết trong năm 2026

Là một người lao động nước ngoài tạm thời tại Canada, bạn được hưởng các quyền và sự bảo vệ tại nơi làm việc giống như công dân Canada và Thường trú nhân (Permanent Residents). Điều này bao gồm trả lương công bằng, điều kiện làm việc an toàn và được bảo vệ khỏi sự trả đũa.

Các biện pháp bảo vệ này bao gồm việc ngăn chặn người sử dụng lao động giữ hộ chiếu, giữ lương, ép buộc làm việc không an toàn hoặc đe dọa khi bạn lên tiếng. Dù bạn thuộc Chương trình Lao động Nước ngoài Tạm thời (TFWP) hay Chương trình Di trú Quốc tế (IMP), luật pháp Canada luôn bảo vệ quyền lợi người lao động và có các công cụ thực thi để giúp bạn hành động khi có sự cố xảy ra. Hiểu rõ quyền của mình là yếu tố then chốt để tránh bị bóc lột và đảm bảo an sinh cho bản thân khi mới đến hoặc đang làm việc để định cư Canada.

Phần 1: Quyền lợi của người lao động và những điều chủ doanh nghiệp không được làm

1. Lưu ý quan trọng cho người có Giấy phép làm việc hạn chế (Closed Work Permit)

Nếu giấy phép làm việc của bạn chỉ định đích danh một người sử dụng lao động (employer-specific), thông thường bạn không thể bắt đầu làm việc cho một chủ mới ngay lập tức. Trong nhiều trường hợp, bạn cần có sự cho phép mới trước khi chuyển việc.

Tuy nhiên, nếu bạn đang bị ngược đãi hoặc có nguy cơ bị ngược đãi, bạn có thể đủ điều kiện xin Giấy phép làm việc mở (Open Work Permit) dành cho người lao động dễ bị tổn thương. Lựa chọn này cho phép bạn rời khỏi chủ lao động ngược đãi và làm việc cho một nơi khác.

2. Những hành vi bị nghiêm cấm đối với người sử dụng lao động

Quy định tại Canada nghiêm cấm chủ doanh nghiệp thực hiện các hành vi bất công hoặc gây hại đối với lao động Canada, bao gồm:

• Ép buộc thực hiện các nhiệm vụ không an toàn hoặc nằm ngoài hợp đồng lao động.
• Bắt làm việc khi đang ốm hoặc bị thương mà không cho phép đi điều trị.
• Yêu cầu làm thêm giờ vi phạm hợp đồng hoặc quy định lao động địa phương.
• Trừng phạt vì báo cáo các vấn đề tại nơi làm việc hoặc điều kiện không an toàn.
• Tịch thu giấy tờ cá nhân như hộ chiếu hoặc giấy phép làm việc.
• Giữ lương, trộm tiền tip hoặc thực hiện các khoản khấu trừ bất hợp pháp.
• Kiểm soát đời sống cá nhân hoặc đe dọa về việc bạn gặp gỡ ai hay đi đâu.

3. Hợp đồng lao động – Chìa khóa để được đối xử công bằng

Hợp đồng lao động là một trong những sự bảo vệ mạnh mẽ nhất của bạn. Hợp đồng cần nêu rõ:

• Chức danh và nhiệm vụ công việc.
• Mức lương và lịch trình thanh toán lương.
• Giờ làm việc và kỳ vọng về tăng ca.
• Điều kiện làm việc và các khoản khấu trừ (nếu có).

Bạn nên giữ một bản sao (cả bản cứng và bản kỹ thuật số). Nếu chủ doanh nghiệp thay đổi nhiệm vụ, giờ giấc hoặc lương không đúng như cam kết, hãy ghi lại bằng chứng và báo cáo ngay.

Phần 2: An toàn nơi làm việc, Y tế và Hướng dẫn tìm kiếm sự giúp đỡ

1. Quyền tiếp cận dịch vụ y tế và an toàn môi trường làm việc

Nếu bạn bị thương hoặc đổ bệnh do công việc, bạn có quyền tìm kiếm sự chăm sóc y tế mà không cần sự cho phép của chủ lao động. Người sử dụng lao động phải:

• Đào tạo bạn cách thực hiện công việc an toàn và cung cấp thiết bị bảo hộ cần thiết.
• Tuân thủ các quy tắc về sức khỏe và an toàn lao động của tỉnh bang hoặc vùng lãnh thổ.
• Điều tra và xử lý các nguy cơ nguy hiểm mà bạn báo cáo.

Bạn có quyền từ chối công việc không an toàn cho đến khi mối nguy hiểm được giải quyết thông qua các điều kiện an toàn hơn hoặc đào tạo bổ sung.

2. Bảo vệ khỏi sự ngược đãi tại nơi làm việc

Ngược đãi là hành vi không thể chấp nhận và phạm pháp, bao gồm gây hại thân thể, quấy rối tình dục, đe dọa tâm lý, cô lập hoặc bóc lột tài chính.

• Đường dây nóng của Service Canada: Gọi 1-866-602-9448 (bảo mật) để báo cáo các vi phạm.
• Nguy hiểm khẩn cấp: Gọi 9-1-1 hoặc cảnh sát địa phương.
• Hỗ trợ buôn người: Gọi Hotline Buôn người Canada tại 1-833-900-1010.

3. Điều gì xảy ra nếu bạn mất việc?

Tùy thuộc vào số giờ làm việc đóng bảo hiểm và lý do chấm dứt công việc, bạn có thể đủ điều kiện nhận Bảo hiểm Thất nghiệp (EI).

• Nếu bạn đang tìm việc, hãy sử dụng Ngân hàng Việc làm (Job Bank) của Chính phủ Canada.
• Lưu ý: Việc bắt đầu với chủ lao động mới có thể yêu cầu một thư mời làm việc mới và có khả năng cần một đánh giá LMIA tùy vào tình huống cụ thể.

Kết luận

Tại Canada, bạn có những quyền lợi thực sự: lương thưởng công bằng, môi trường làm việc an toàn, quyền giữ giấy tờ cá nhân và quyền báo cáo sai phạm mà không sợ bị trả đũa. Việc chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng, đặc biệt là hiểu rõ các thuật ngữ như TEER, NOC hay quy định về LMIA, sẽ giúp lộ trình định cư Canada của bạn trở nên thuận lợi hơn.

Lời khuyên dành cho ứng viên là hãy luôn lưu giữ hợp đồng lao động, ghi chép lại mọi vi phạm ngay từ sớm và sử dụng các kênh báo cáo bảo mật trước khi tình hình trở nên tồi tệ. Sự an toàn và phẩm giá của bạn luôn được ưu tiên hàng đầu.

Quý khách hàng quan tâm và mong muốn tìm hiểu về cơ hội định cư Canada, vui lòng liên hệ đội ngũ AIMS Việt Nam theo hotline 088 640 2625 (TP.HCM), 088 888 6898 (HN), hoặc email vietnam@aims.sg.